KERST en de CHRISTEN

 

Esther Noordermeer

 

Over het Kerstfeest is al veel geschreven door voor- en tegenstanders. Ik wil mij in dit artikel tot de kern beperken.

 

Geboorte versus verjaardag

In de Bijbel komt jarig zijn of het vieren van een verjaardag niet voor. Slechts tweemaal wordt er melding van gemaakt. We lezen dat de Egyptische farao, iemand buiten Israël dus, zijn verjaardag viert (Gen.40:20). Ook lezen we dat koning Herodes zijn verjaardag viert, die overigens voor Johannes de Doper desastreus afloopt (Mark.6:21). Herodes was geen Israëliet, maar een Edomiet door de Romeinen aangesteld. Verder lezen we dat zowel Job als Jeremia hun geboortedag vervloeken. Het lijden heeft hen dusdanig overmeesterd dat zij liever niet geboren waren (Job 3:1 en Jer.15:10 en 20:14-18). De mens telt in de Bijbel wel zijn jaren en ziet elk levensjaar als zegen of genade, maar die dag wordt niet speciaal gevierd.

 

Een verjaardag is een feest waarin een mens in het middelpunt staat. Daarom kent de Bijbel het niet.

 

Een verjaardag is het herdenken van een geboortedag en wordt dus niet gevierd. Let wel, de geboorte zelf wordt wel gevierd. Dat is éénmalig. Zo is de geboorte van Jezus gevierd door de herders en de wijzen. God trakteert de herders op een hemels ‘kerstconcert’. De wijzen schenken goud, wierook en mirre, een vorm van aanbidding. Dit gebruik is terug te vinden in onze Kerstcultuur. Zelfs de cadeaukeuze van de wijzen is doorgesijpeld: sieraden, parfums en schoonheidsproducten. De geboorte van Jezus werd dus gevierd, maar daarna was het klaar.

 

De meeste christenen zijn op ‘hun dag’ God dankbaar voor een extra jaar omdat zij beseffen dat het leven en in leven blijven geen menselijke verdienste is. Op die manier geven zij God de eer en dat is een goede zaak. Verjaardagen zijn een diepgeworteld onderdeel van onze cultuur. Het staat ieder vrij dat al dan niet te vieren. Ik wil slechts bewustwording creëren dat wij de Bijbel lezen door onze culturele bril. We leggen die bril op de Bijbel en menen dat de geboortedatum van onze Heer een belangrijke dag is. Niet dus. Wij vinden dat belangrijk, de Bijbel niet. Het lijkt zelfs volledig irrelevant te zijn.

 

Bijbel

Over de geboorte van Jezus is veel geprofeteerd. De eerste drie hoofdstukken van Mattheus verhalen de geboorte van Jezus en keer op keer staat er ‘opdat vervuld zou worden wat door de profeet is gesproken’. Genoeg profetieën vervuld, maar geen enkele profetie betreft een geboortedatum of tijdsaanduiding. Ook bij de profeten is Zijn geboorte relevant, maar niet de datum. In de evangeliën zien we nergens dat de verjaardag van Jezus of van een van de discipelen wordt gevierd of dat Jezus hen opdraagt in de toekomst Zijn geboortedag te herdenken. Wat we wel zien is dat Jezus samen met Zijn discipelen de Bijbelse feesten vieren.

 

Bijbelse feesten

JHWH God draagt in de Tora Zijn volk op om bepaalde feesten te vieren. Het zijn er velen. Gods kalender wemelt van de feesten. Allereerst de wekelijkse sabbat. Dat is een heuse feestdag. Vatten wij de rustdag op als een dag met zo min mogelijk bezigheden, in de Bijbel wordt met rust bedoeld de afwezigheid van slaafse arbeid. Ik denk dat tijdens de feestvreugde van de wekelijkse sabbat iemands verjaardag werd meegenomen, maar het krijgt geen aparte dag. De sabbatdag is van de JHWH God. Hij staat centraal en geen mens. Daarnaast wordt elke vier weken nieuwe maan gevierd met een gezamenlijke maaltijd. Daarbovenop komen nog de zeven jaarlijkse feesten, grote sabbatten genoemd: Pesach, Feest van de ongezuurde broden, Feest van de Eersteling, Wekenfeest, Bazuinenfeest, Grote Verzoendag en Loofhuttenfeest. Het betreft intensieve feesten voor de hele samenleving. Sommige feesten duren meer dagen. Het Feest van de ongezuurde broden en het Loofhuttenfeest duren zeven resp. acht dagen. Sabbatten, kleine en grote, zijn dus feestdagen. Met een dergelijke kalender is weinig ruimte voor andere feesten.

 

De wekelijkse sabbat, de nieuwe maan plus de grote feesten beslaan ongeveer 79 dagen per jaar. Bijna een kwart deel van het jaar is het dus feest.

 

Dan heb ik het Poerimfeest, Chanoeka en privéfeesten als geboorte en trouwen, niet meegeteld. Messiaanse christenen die de Bijbelse feesten vieren en ook de Joods culturele feesten als Purim en Chanoekah en daarbovenop onze eigen culturele feesten als verjaardagen, Sinterklaas, Koningsdag, Vader- en Moederdag, Kerst en Oud & Nieuw bijhouden, worden moe van alle feesten. Eigenlijk is het niet te doen. Gods kalender is intensief en heeft in feite geen aanvulling nodig.

 

Betekenis Bijbelse feesten

De zeven grote feesten in de Tora hebben, naast een agrarische - en geschiedkundige betekenis, ook een messiaanse betekenis. Het komt er kort gezegd op neer dat de voorjaarsfeesten een sterke connectie hebben met de eerste komst van Christus en de najaarsfeesten met de tweede komst van Christus, de wederkomst. In geen enkel feest zit de geboortedag van de Messias verstopt, wel het heilsplan. Wie de Bijbelse feesten viert, viert vanzelf het volbrachte werk van Christus en wat de Messias in de toekomst nog gaat doen.

Sommige messiaanse christenen menen dat Jezus tijdens het Loofhuttenfeest is geboren. Alhoewel het zou kunnen, het blijft niet relevant. Of Christus nu op 25 december is geboren, tijdens het Loofhuttenfeest of welke datum dan ook, de Bijbel roept op geen enkele wijze op Zijn geboortedag te herdenken.

 

Nogmaals, een geboorte wordt in de Bijbel gevierd, maar verder niet herdacht. Zo ook die van de Messias.

 

Toneelstukje

Ik ga ervanuit dat iedereen weet dat Jezus niet met Kerst is geboren. Kerst is een zonnewendingsfeest en bestond al voordat Jezus werd geboren. Het is een heidens feest, gekerstend tot een christelijke feest. Kerstenen is een christelijke betekenis geven aan iets, in dit geval het zonnewendingsfeest, dat die betekenis eerst niet had. Zo evolueert een heidens feest tot een christelijk feest. Als iets gekerstend is, wordt het wel christelijk, maar niet automatisch Bijbels.

 

Kerstening is geen toverformule waarmee iets heidens heilig kan worden.

 

In een bepaald opzicht is Kerst te vergelijken met Sinterklaas. We weten allemaal dat Sinterklaas niet bestaat, maar we spelen met z’n allen het toneelstukje mee en genieten daarvan. Zo weten we allemaal dat Jezus niet geboren is met Kerst, maar we doen allemaal alsof dat wel het geval is. Van het toneelstuk van de Sint kan ik oprecht genieten. Het is een cultureel feest dat net als Koningsdag, Vader- en Moederdag geen connectie heeft met het geloof. Culturele feesten zonder christelijk sausje.

 

Kerst schuurt juist omdat het gekerstend is. Jezus is erbij gesleept.

 

Van mij had Kerst gewoon een heidens feest mogen blijven. Zo vier ik Kerst ook het liefst: met familie, gezelligheid en lichtjes de donkere dagen doorkomen. Ik geniet ervan, maar laat Mijn Heer erbuiten.

 

Tot slot

Kerst, een heidens feest? Beslist, altijd geweest tot de kerstening. Veel ongelovigen vieren nog steeds de heidense variant van het Kerstfeest. Kerst, een christelijk feest? Door kerstening inderdaad een christelijke feest geworden. Als de christelijke cultuur voor jou belangrijk is, vier het. Besef alleen dat de datum niet klopt en dat de Bijbel niet oproept Zijn geboortedag te herdenken. Kerst, een Bijbels feest? Nee, dat kan niet. De Bijbelse feesten staan vast en zijn duidelijk omschreven. Daar hoort Kerst niet bij.

 

Ook al is het bovenstaande beslist mijn overtuiging, heb ik ervoor gekozen dit niet tot een splijtzwam te laten zijn in relaties. Ik aanvaard broeders en zusters die overtuigd met Kerst de geboorte van Jezus vieren. Diezelfde keus heb ik jaren geleden gemaakt ten aanzien van de kinderdoop. Alhoewel ik overtuigd ben dat de Bijbel alleen de volwassen doop leert, laat ik verschil van inzicht mijn relaties niet splijten. Daarvoor vind ik het niet belangrijk genoeg.

 

Met andere woorden: relatie staat boven standpunt.

 

Dit principe pas ik toe op veel geloofsverschillen, maar het heeft een grens. Er zijn Bijbelse waarheden waar niet aan getornd mag worden, maar Kerst valt daar niet onder.

 

 

December 2025, Sola Scriptura| www.enoordermeer.nl